Vrijeme je za temeljitu reformu ustavnog uređenja

Akademija nauka i umjetnosti BiH promovirala je jučer zbornik radova “Trideset godina Dejtonskog mirovnog sporazuma: dosezi u izgradnji mira i funkcionalne države” sa međunarodne naučne konferencije održane u novembru prošle godine.

Objavljeni su radovi 14 domaćih i sedam međunarodnih naučnika koji su kroz interdisciplinarni pristup analizirali tri decenije provođenja Dejtonskog sporazuma, rezultate u očuvanju mira i izgradnji institucija, ali i, saopšteno je iz ANUBiH, izazove koji utiču na funkcionalnost države, ekonomski razvoj i evropske integracije.

Akademik Mirko Pejanović rekao je jučer da među učesnicima postoji visok stepen saglasnosti o tome da je Dayton za 30 godina omogućio uspostavljanje i očuvanje mira u BiH, kao i izgradnju i razvoj državnih institucija poput Oružanih snaga BiH, Granične policije, Uprave za indirektno oporezivanje, te prošireni sastav Vijeća ministara. Ta institucionalna osnova omogućila je da BiH u okviru geopolitičkog okvira uspostavljenog Daytonom, razvija svoj strateški proces integracije u EU i NATO.

Uloga OHR-a i EUSR-a

Istraživači su, kazao je Pejanović, ponudili i niz prijedloga i ideja o budućoj ulozi OHR-a i međunarodne zajednice.

- Strateški cilj BiH je članstvo u EU, za njegovo ostvarenje treba ubrzati reformske procese, a ključnu ulogu u podršci mogu imati OHR i specijalni predstavnik EU, smatra Pejanović.

Dejtonski sporazum uspješno je zaustavio rat, ali je, podsjeća prof. dr. Kasim Trnka, istovremeno ostavio niz demokratskih i institucionalnih nedostataka koji opterećuju funkcionisanje države. Postojeći ustavni okvir omogućava političke blokade i otežava provođenje neophodnih reformi, uključujući provedbu presuda Evropskog suda za ljudska prava. Jedan od mogućih puteva naprijed je, smatra Trnka, otvaranje široke stručne i društvene rasprave o principima ustavne reforme.

Blokada perspektiva

- ANUBiH bi mogla predložiti formiranje internacionalne ekspertne grupe koju bi činili kredibilni stručnjaci iz naše i susjednih zemalja, te evropskih relevantnih institucija.Ta grupa bi trebala da predloži principe reforme ustavnog uređenja u skladu sa savremenim demokratskim principima, a dokument bi trebao biti predmet najšire demokratske rasprave koja bi se vremenski mogla podudariti s kampanjom za predstojeće opšte izbore, smatra Trnka.

Prema analizi ekonomskog razvoja od 1995. do 2025, koju je jučer predstavio dopisni član ANUBiH Fikret Čaušević, BiH je uprkos najtežoj početnoj poziciji među postjugoslavenskim tranzicijskim ekonomijama ostvarila značajne makroekonomske pomake, posebno u rastu izvoza i povećanju ekonomske kompleksnosti.

Razvojne potencijale, međutim, i dalje ograničavaju politička nestabilnost, institucionalne blokade, nedovoljna ulaganja u istraživanje i razvoj, te negativni demografski trendovi izazvani intenzivnim iseljavanjem stanovništva.

- Dugoročne razvojne perspektive BiH ostaju ograničene kombinacijom ratnog naslijeđa, demografskih trendova i političke nestabilnosti, upozorava Čaušević.