Veliko narodno veselje predsjednika Dodika

Milorad Dodik više nije predsjednik Republike Srpske, ali se i dalje ponaša kao čovjek koji odlučuje o kadrovima, određuje prioritete javne potrošnje, predstavlja projekte iz nadležnosti Vlade RS-a, komunicira sa policijskim strukturama i nastupa kao vrhovni autoritet sistema.

Prvi glas vlasti

Jedan od najupečatljivijih fenomena posljednjih mjeseci jeste to što javnost često saznaje za važne poteze vlasti od Dodika prije nego od Vlade Republike Srpske. Bilo da je riječ o kadrovskim promjenama, ulaganjima, odnosima sa stranim partnerima ili političkim odgovorima na krize - prvi glas vlasti uglavnom nije predsjednik Republike Srpske, premijer ili resorni ministar, nego Dodik.

Posljednjih mjeseci Dodik redovno nastupa kao čovjek koji raspoređuje javna sredstva i određuje prioritete obrazovne politike. Prilikom posjete školi u Dragočaju nije se pojavio samo kao stranački lider koji dijeli priznanja učenicima (?!) već je govorio o nastavku ulaganja, podršci školama i obrazovnim politikama Republike Srpske, kao da se nalazi na čelu izvršne vlasti. Takve najave u uređenom sistemu dolaze od Vlade ili resornog ministarstva, a ne od predsjednika političke partije.

- Jedan od najupečatljivijih primjera Dodikovog političkog autoriteta jeste njegovo javno poistovjećivanje sa bezbjednosnim strukturama Republike Srpske. Godinama učestvuje na smotrama, postrojavanjima i prezentacijama policijskih jedinica, dok je u pojedinim situacijama upravo on saopštavao informacije o međunarodnoj policijskoj saradnji i bezbjednosnim aktivnostima, kaže novinar Dragan Maksimović.

Tako je, podsjeća on, Dodik javno govorio o dolasku mađarskih specijalnih policijskih jedinica i zajedničkim aktivnostima sa MUP-om Republike Srpske, predstavljajući aranžman kao rezultat vlastitog dogovora sa bivšim mađarskim premijerom Viktorom Orbanom.

- U javnom prostoru gotovo da je postalo pravilo da velike infrastrukturne projekte, investicione cikluse, nova zaduženja ili raspodjelu sredstava prvo najavljuje Dodik, a tek potom nadležna ministarstva i Vlada. Time se stvara utisak da Vlada Republike Srpske ne kreira politiku, već je operacionalizuje, nakon što je politički već definisana u vrhu SNSD-a, ističe Maksimović.

Potpredsjednica Narodne skupštine Republike Srpske Anja Ljubojević podnijela je ostavku na ovu funkciju tek kada je to od nje tražio Dodik. Obilazi gradilišta, daruje škole, najavljuje investicije. Dodik u svim tim prilikama govori o desetinama i o stotinama miliona maraka, ali pravo pitanje je na osnovu čega on to govori i kako predsjednik jedne političke partije može da ima toliku moć?

- Kod slučaja Anje Ljubojević nije zanimljiva samo ostavka nego način na koji je donesena odluka. Nije zasjedao Izvršni komitet SNSD-a, nije se oglašavao skupštinski kolegijum, nije bilo institucionalne procedure. Dovoljna je bila Dodikova objava da je “zatražio ostavku”, nakon čega je ona podnesena. Time je javnosti poslata poruka da politička odgovornost ne proizlazi iz institucija nego iz odnosa prema lideru stranke, kaže lider ReStarta Stefan Blagić.

Kada se u Republici Srpskoj govori o investicijama, kreditima, novim projektima, međunarodnim sporazumima ili kapitalnim ulaganjima, dodaje on, često se prvo oglasi Dodik. Tek kasnije detalje razrađuju ministri i Vlada. Tako se stvara obrazac u kojem predsjednik stranke određuje pravac javne politike, a izvršna vlast ga sprovodi.

- BiH je u potpunosti partokratsko društvo. Moć nikada nije koncentrisana unutar institucija, nego unutar partija. U Republici Srpskoj ta moć nije koncentrisana unutar partije, nego je u rukama jednog jedinog čovjeka. Zato se i ponaša tako kako se ponaša. Dijeli pare koje je obezbijedila Vlada Republike Srpske, a prikazuje se kao da on to radi, kazao je Blagić.

Glavni Baja

Šef Kluba poslanika SDS-a u NSRS-u Ognjen Bodiroga kaže da Dodik od 12. juna prošle godine više nije predsjednik Republike Srpske, ali se i dalje tako ponaša. Ljudi koji ga i dalje tako oslovljavaju to moraju da čine, jer nisu slobodni ljudi. Njihovi životi su pod kontrolom tog čovjeka i tog sistema.

- Sve je u Republici Srpskoj pod kontrolom jednog čovjeka i sistema koji guši slobodu. To je slika stanja koje traje već 20 godina - korupcija, kriminal i kontrola medija. Institucije predsjednika Republike Srpske i Narodne skupštine obesmišljene su do krajnjih granica. Postavljaju one najpodobnije koji dobro slušaju. Zapošljavaju one ljude koji mu donese sigurne glasove. Obesmislio je sve moguće institucije i napravio tu kriminalnu hobotnicu koja služi samo da se glavnom Baji donese najveći dio kolača, rekao je Bodiroga.