Supergripa se širi brže nego dosad: Virus poharao Evropu i SAD, zabilježen i u BiH
Širenje gripe ove jeseni i zime bilo je izraženije nego prethodnih godina, posebno u Sjedinjenim Američkim Državama i Ujedinjenom Kraljevstvu. Američki Centri za kontrolu i prevenciju bolesti označili su sezonu gripe 2024–2025. kao najtežu od 2017–2018. godine, dok je u Velikoj Britaniji val zaraze započeo ranije nego u bilo kojoj sezoni još od 2003–2004. Tri slučaja "super gripe" zabilježena su u Bosni i Hercegovini, povrđeno je u Institutu za javno zdravstvo Republike Srpske.
U tom kontekstu dio medija počeo je koristiti izraz „super gripa“. Ipak, taj naziv ne predstavlja službeni medicinski termin. Riječ je o novoj varijanti virusa influence A H3N2, poznatoj kao podklada K. Ova varijanta ima više mutacija na hemaglutininu, proteinu na površini virusa, zbog čega se antigenski razlikuje od sojeva koji su uključeni u postojeće vakcine. Upravo to joj omogućava djelimično izbjegavanje imuniteta stečenog ranijim infekcijama ili vakcinacijom, što povećava osjetljivost populacije na zarazu. Prema genetskoj analizi britanske Agencije za zdravstvenu sigurnost, čak 87 posto H3N2 virusa otkrivenih od kraja augusta 2025. pripada ovoj podkladi.
Iako se termin „super gripa“ često koristi, stručnjaci navode da on nije naučno precizan. Soj H3N2 i ranije je bio povezan s težim oboljenjima kod starijih osoba i djece, ali nova mutacija nije učinila virus smrtonosnijim. Opasnost virusa, prema dostupnim podacima, nije veća nego kod ranijih varijanti istog soja.
Tokom 2025. godine epidemija gripe u SAD-u dosegla je vrhunac početkom februara, kada je aktivna bila u više od 87 posto zemlje. Tokom 11 uzastopnih sedmica više od polovine teritorije bilježilo je visok nivo epidemije, što je dovelo do 287 smrtnih slučajeva među djecom. Ovi podaci, međutim, ukazuju na razmjere epidemije, a ne na povećanu smrtonosnost virusa.
Epidemija gripe ove sezone počela je ranije i u drugim dijelovima svijeta. U Japanu, gdje se vrhunac obično bilježi između kraja decembra i februara, intenzivno širenje virusa započelo je već krajem septembra 2025. Prema podacima Ministarstva zdravstva, rada i socijalne zaštite Japana, od 23 analizirana H3N2 soja prikupljena između septembra i početka novembra, njih 22 pripadala su podkladi K.
Kao mogući razlozi ranijeg izbijanja epidemije navode se pad kolektivnog imuniteta zbog višegodišnjih mjera protiv covida-19, ali i opće slabljenje organizma usljed rekordnih toplotnih talasa. Tokom tri godine pandemije koronavirusa, širenje gripe bilo je značajno potisnuto, što je vjerovatno dovelo do smanjene otpornosti populacije. S obzirom na to da je u Australiji sezona gripe 2024. bila najteža u posljednjih 19 godina, stručnjaci upozoravaju da sličan trend nije neočekivan ni na sjevernoj hemisferi.
Iako se vakcina za sezonu 2025–2026. temelji na ranijoj J.2 podkladi, koja se antigenski razlikuje od podklade K, rani podaci iz Velike Britanije pokazuju da vakcine i dalje pružaju značajnu zaštitu. Utvrđeno je da 70 do 75 posto vakcinisane djece, kao i 30 do 40 posto odraslih, nakon infekcije nije završilo na hitnoj pomoći niti u bolnici, što ukazuje na to da vakcina i dalje efikasno sprječava teške oblike bolesti.
Mjere prevencije ostaju iste kao i kod ranijih sezona gripe. Vakcinacija se preporučuje od oktobra do novembra, a puni efekat se razvija otprilike dvije sedmice nakon primanja vakcine. Posebno se preporučuje starijima od 65 godina, osobama s hroničnim oboljenjima, trudnicama, djeci od šest mjeseci do pet godina te zdravstvenim radnicima. U svakodnevnom životu važno je redovno prati i dezinfikovati ruke, nositi masku u gužvama, provjetravati prostorije i održavati odgovarajuću vlažnost zraka.
Ako se pojave simptomi, savjetuje se da se najmanje 12 sati nakon pojave temperature sačeka prije odlaska u zdravstvenu ustanovu. Lijekovi protiv gripe najdjelotvorniji su ako se uzmu unutar 48 sati od početka simptoma, a među učinkovitim terapijama navode se Xofluza i Tamiflu. Preporučuje se ostanak kod kuće najmanje pet dana od pojave simptoma te još dva dana nakon prestanka temperature, odnosno tri dana kod djece, uz dovoljno odmora i tečnosti.
Uprkos nazivu koji se koristi u javnosti, aktuelna epidemija predstavlja nastavak uobičajenih obrazaca širenja gripe. Stručnjaci naglašavaju da je važno reagovati smireno i na temelju naučnih činjenica, jer se kombinacijom vakcinacije i osnovnih zaštitnih mjera rizik od teških komplikacija može značajno smanjiti.
