Veliki preokret nad Tihim okeanom: La Nina se brzo rastvara, evo šta to znači
vrijeme, prognoza, la nina, el nino/Screenshot
Tihi okean ulazi u period ubrzanih promjena, a aktuelni podaci pokazuju da se faza La Niñe povlači znatno brže nego što se ranije pretpostavljalo. Kako se približava proljeće, njen utjecaj na vremenske prilike postupno slabi, dok klimatski modeli već ukazuju na mogućnost razvoja El Niña tokom ljeta, s očekivanim vrhuncem njegove snage u narednoj zimskoj sezoni 2026. godine.
Istovremeno se bilježe i poremećaji stratosferskog polarnog vrtloga iznad Sjevernog pola, što bi moglo imati važnu ulogu u oblikovanju vremenskih obrazaca tokom proljeća, u periodu kada La Niña gubi svoj utjecaj. Na ove procese ukazuje analiza Severe Weather Europe, koju prenosi Večernji list.
ENSO sistem, poznat kao El Niño Southern Oscillation, obuhvata ekvatorijalni dio Tihog okeana i karakterišu ga smjene toplih i hladnih faza u intervalima od jedne do tri godine. Ove promjene ne utiču samo na okeanske temperature već imaju snažan odraz na globalne vremenske prilike i raspored atmosferskog pritiska. Hladna faza poznata je kao La Niña, dok se topla faza naziva El Niño, a prelazi između njih zavise od stabilnih tropskih pasatnih vjetrova.
Prema dostupnim podacima, La Niña je svoj maksimum dostigla krajem jeseni, nakon čega su hladne anomalije na površini okeana počele slabiti. U posljednjim sedmicama zabilježen je izraženiji kolaps, potaknut neuobičajeno snažnim zapadnim vjetrovima iznad Tihog okeana, koji ubrzano potiskuju preostale hladne anomalije. Iako su one još uvijek prisutne, vidljivo slabe i na istočnoj i na zapadnoj strani okeana. Ovaj proces dodatno je povezan s promjenama temperature u dubljim slojevima mora, gdje se na zapadu razvio veliki topli bazen koji se širi prema istoku i potiskuje hladnije podzemne slojeve.
Ipak, utjecaj La Niñe u atmosferi neće nestati trenutno, jer reakcija atmosferskih sistema na okeanske promjene dolazi s određenim zakašnjenjem. Zbog toga se njen vremenski utjecaj može očekivati barem do ranog proljeća. Kako se približava njen kraj, prognoze sve jasnije ukazuju na brz prelazak u toplu fazu El Niña, koji bi se mogao formirati tokom ljeta i svoj puni intenzitet dostići u zimu, s izraženim utjecajem na Sjedinjene Američke Države, Kanadu i Evropu.
Analize ranijih godina u kojima je zabilježen sličan prijelaz iz La Niñe u El Niño pokazuju pojavu niskog pritiska iznad Sjeverne Amerike i Evrope, što omogućava prodor hladnijeg zraka iz polarnih oblasti. Sličan obrazac očekuje se i u februaru, uz dodatni utjecaj stratosferskog zagrijavanja početkom mjeseca. Oko 10. februara postoji mogućnost slabljenja i dijeljenja polarnog vrtloga, što bi moglo promijeniti tok vremenskih prilika u februaru i martu, omogućavajući hladnom polarnom zraku lakši prodor prema Sjedinjenim Američkim Državama i Evropi. Hladniji trend mogao bi zahvatiti istočni dio SAD-a, dok se u Evropi očekuje prošireno hladnije područje nad sjevernim i centralnim dijelovima kontinenta.
El Niño, čiji se razvoj očekuje tokom ljeta, može smanjiti vjerovatnoću pojave snažnih uragana koji pogađaju Sjedinjene Američke Države. Njegov najveći utjecaj na vremenske prilike, međutim, obično se bilježi tokom zime, kada ima suprotan efekat u odnosu na La Niñu. Zimski periodi pod utjecajem El Niña u prošlosti su bili topliji od prosjeka u Kanadi i dijelovima sjevernih SAD-a, dok su zapadni, južni i istočni dijelovi Sjedinjenih Država češće bilježili niže temperature. Istovremeno se mijenjaju i obrasci snježnih padavina, s manjim količinama snijega u sjevernim dijelovima SAD-a i na srednjem zapadu.
Evropa također osjeća posljedice El Niña tokom zime, iako znatno slabije i posrednije zbog udaljenosti od glavne ENSO regije. Analize temperaturnih anomalija pokazuju da u pojedinim godinama može doći do hladnijeg zimskog trenda nad sjeverom Evrope, koji se povremeno širi prema zapadnim i centralnim dijelovima kontinenta. Iako El Niño nema direktan utjecaj na Evropu, globalne promjene koje izaziva mogu se odraziti na vremenske obrasce širom sjeverne hemisfere.
