Znate li za legendu o nastanku Stare Pravoslavne crkve i kako je Gazi Husrev-beg dozvolio njenu gradnju?
Sarajevo je poseban grad, od davnina poznat kao multietnički, multikulturalni i multireligijski centar Evrope koji svijetu može poslužiti kao uzor jer, samo u Sarajevu, u krugu od nekoliko stotina metara, smješteni su vjerski objekti jevreja, katolika, pravoslavaca i muslimana: Sinagoga, katedrala, pravoslavna crkva i džamija.
Sarajevo je svoje "ja" sačuvalo i u najtežim vremenima - danima opsade.
Pravoslavni vjernici i Srpska pravoslavna crkva (SPC) danas obilježavaju najradosniji hrišćanski praznik, dan rođenja Isusa Hrista - Božić.
U srcu Baščaršije
Tim povodom, na Badnje veče, posjetili smo jednu od najstarijih građevina u Sarajevu - Staru Pravoslavnu crkvu, odnosno, Crkvu svetih arhanđela Mihaila i Gavrila.
Podignuta je u srcu Baščaršije, na prostoru poznatom kao Stara varoš, nadomak islamskih i vjerskih objekata drugih ovdašnjih religija.
Nastala je u vrijeme vladavine Osmanskog carstva i uprave Gazi Husrev-bega, poznatog i kao velikog graditelja. Za njenu gradnju se veže i jedna legenda u kojoj se navodi da je Gazi Husrev-beg pristao na molbu sarajevskih pravoslavaca da izgrade crkvu, ali uz uvjet da građevina bude jednostavna i da pokriva isključivo prostor veličine volovske kože.
Čega se mudrac dosjetio
Jedan mudri starac dosjetio se tada da izreže kožu na tanke kaiševe i označi zemljište njima koliko je potrebno kako bi se ispunili zahtjevi za veličinom, ali i begov uvjet. Gazi Husrev-bega je obradovala ova domišljatost i kreativnost pa je dozvolio gradnju crkve u proporcijama u kojima je poznata danas.
U toku svoje historije Crkva je više puta gorjela, ali je svaki put obnavljana, pa je zadržala autentični izgled. Zadnji put je iz temelja obnovljena 1726. godine.
Uz Crkvu se nalazi i Muzej Stare pravoslavne crkve, osnovan 1889. godine, a koji se, po vrijednostima ikona koje posjeduje, smatra jednim od najznačajnijih pravoslavnih muzeja u svijetu. U njemu se čuvaju i veoma vrijedni rukopisi, od kojih je najpoznatiji novokanon (zakonik) Sarajevska krmčija iz 1307. godine, te zbirka starog novca, odjeće, oružja...
Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine 2016. godine odlučila je da Crkvu svetih arhanđela Mihaila i Gavrila u Sarajevu proglasi nacionalnim spomenikom.
Tokom posjete Crkvi i upoznavanja sa svi njenim znamenitostima, razgovarali smo i sa njenim sveštenikom Vladislavom Topalovićem.
Jedan od najvrijednijih spomenika kulture
On nam je pojasnio kako se obilježava Badnje večer. Molitvom i paljenjem Badnjaka u pravoslavnim hramovima najavljuje se rođenje Spasitelja čiji se dolazak na svijet slavi kao početak novog vremena i kao najradosniji događaj za hrišćanstvo.
- To je tradicija već vijekovima ovdje, obilježavanje praznika svake godine privuče veliki broj vjernika - kazao nam je Topalović.
Napomenuo je da Stara Pravoslavna crkva na Baščaršiji spada u jednu od najstarijih građevina u Sarajevu i da "ona u kontinuitetu postoji već čitav jedan milenijum".
- Ona je sigurno jedno od najvrijednijih spomenika kulture, ali i jedan od najznamenitijih centara u našoj zemlji - kazao je sveštenik Topalović.
Ljudi se na Božić pozdravljaju riječima “Hristos se rodi” - “Vaistinu se rodi”.
SPC i vjernici, Božić slave tri dana. Drugi dan Božića je Sabor Presvete Bogorodice, u znak zahvalnosti što je rodila Spasitelja, dok se trećeg dana slavi Sveti Stefan.
Pored SPC, Božić 7. januara proslavljaju Ruska pravoslavna crkva, Jerusalimska patrijaršija, Sveta Gora, starokalendarci u Grčkoj i egipatski Kopti, koji poštuju julijanski kalendar.
U videu pogledajte kako izgleda unutrašnjost jedne od najstarijih građevina u Sarajevu:
