Objavljen indeks korupcije u svijetu: BiH nazadovala, nalazimo se u sramotnoj situaciji u Evropi
Bosna i Hercegovina i dalje se nalazi pri samom dnu Evrope kada je riječ o percepciji korupcije. Prema Indeksu percepcije korupcije (CPI), zemlja je ocijenjena sa 34 od mogućih 100 bodova, čime zauzima 109. mjesto u svijetu zajedno s Alžirom, Nepalom i Indonezijom, dok su u Evropi slabije rangirane jedino Rusija, Bjelorusija i Srbija. Blago povećanje za jedan bod u odnosu na prethodnu godinu ne mijenja dugogodišnju sliku stagnacije.
Ovogodišnje istraživanje posebno je analiziralo vezu između urušavanja demokratskih institucija i nivoa korupcije, naglašavajući da države s razvijenom demokratijom, slobodnim medijima i snažnim mehanizmima nadzora efikasnije suzbijaju zloupotrebe vlasti. U Bosni i Hercegovini takav napredak nije zabilježen, pa se zemlja po stanju korupcije i dalje nalazi između neuspjelih demokratija i režima s obilježjima diktature. Na takvu situaciju uticali su i zakoni doneseni u Republici Srpskoj tokom protekle godine, koji su, kako se navodi, ograničili slobodu govora i udruživanja te narušili pravni poredak.
Globalni izvještaj koji prati CPI dodatno ističe značaj transparentnog finansiranja izbornih kampanja kao ključne zaštite izbornog procesa od korupcije. Istraživanje Transparency Internationala u BiH pokazuje potpuni izostanak transparentnosti u toj oblasti, uz podatak da su političke stranke u posljednjim izvještajima prikrile najmanje 2,6 miliona KM troškova kampanje. U okolnostima koje se opisuju kao privid demokratije i kriza legitimiteta vlasti, sve je izraženija težnja ka kontroli izbornog procesa, što potvrđuju i otkrivene masovne izborne prevare.
Regionalni izvještaj Transparency Internationala navodi da napredak u borbi protiv korupcije dodatno koče neuspjeli pokušaji uklanjanja političkog uticaja na imenovanja u pravosuđu, kao i nedovoljno regulisana nezavisnost i odgovornost sudija i tužilaca. Kao primjer se ističe proces usvajanja zakona o VSTV-u, za koji se tvrdi da omogućava zadržavanje mehanizama političke kontrole nad pravosuđem.
Takav pravosudni sistem daje slabe rezultate u procesuiranju koruptivnih krivičnih djela, pa ni velike afere iz protekle godine, poput slučajeva Vijadukt i Pretis, nisu dobile sudski epilog. Problem ostaje i sukob interesa javnih funkcionera: na državnom nivou po novom zakonu nije izrečena nijedna sankcija, u Republici Srpskoj je, kako se navodi, sukob interesa faktički ozakonjen proizvoljnim tumačenjima, dok se u Federaciji BiH zakon ne primjenjuje više od 13 godina. Zbog toga je Transparency International BiH, uz podršku 13 parlamentaraca, pokrenuo inicijativu za donošenje novog zakona o sukobu interesa u FBiH, pri čemu bi glasanje u parlamentu moglo pokazati koji politički akteri blokiraju ključne reforme.
Uz ovakav nivo korupcije Bosna i Hercegovina ne može ostvariti napredak ka evropskim integracijama, iako je vlast kroz reformsku agendu obećala provođenje mjera za njeno suzbijanje. Umjesto toga, ukazuje se na opstrukcije reformskih procesa od strane ključnih političkih aktera koji, suočeni s krizom legitimiteta, nastoje zadržati kontrolu nad institucijama, utičući na izbornu volju građana i preostale nezavisne mehanizme vlasti.
Zbog svega navedenog, Transparency International BiH poziva političke aktere, Evropsku uniju i međunarodnu zajednicu da pruže snažniju podršku borbi protiv korupcije, upozoravajući da bi u suprotnom moglo doći do daljnjeg urušavanja institucija te ograničavanja ljudskih prava i građanskih sloboda.
