Buduća gipsara zatrovat će svijet NP-a Una, građani i aktivisti dižu glas

Belgijski investitor Etex Group, koji putem svoje firme Siniat d. o. o. Bihać nastoji ostvariti eksploataciju gipsa na lokaciji Bukvarine, u mjesnoj zajednici Orašac – Kulen-Vakuf kod Bihaća, privukao je interes gradskih vijećnika, ali i ekoloških organizacija.

Ozbiljni rizici

Federalno Ministarstvo okoliša i turizma stavilo je na javni uvid zahtjev za prethodnu procjenu uticaja na okoliš, na kojoj je vidljivo je da planirano eksploataciono polje udaljeno oko 1.500 metara od rijeke Une, na ruti koja vodi prema Nacionalnom parku Una.

- Primjedbe, mišljenja i prijedlozi mogu se dostaviti do 8. ili 9. aprila. Čak i studija investitora navodi ozbiljne rizike: kumulativan uticaj na zrak, vodu i buku, mogući negativan uticaj na područje Nacionalnog parka Una, regulaciju vodotoka i zahvat koji bi trajao decenijama. U tom kontekstu dodatno zabrinjava navod da je područje ležišta gipsa, prilikom definisanja granica Nacionalnog parka Una ostavljeno izvan granice parka, zbog čega ta granica na tom dijelu djeluje neprirodno usko, svega oko 800 metara, istakao je gradski vijećnik iz Bihaća Armin Amidžić, koji poziva organizacije i građane da se sa primjedbama uključe u priču sada, dok postupak traje.

Iako se eksploataciono polje ne nalazi unutar zaštićenog područja, organizacije poput ACT (Atelje za društvene promjene) vide realizaciju ovog projekta kao značajan potencijalni rizik po NP Una kao jedinstvenu prirodnu cjelinu u ovom dijelu Evrope, značajnu za očuvanje ukupne pejzažne i biološke raznolikosti.

- To bi moglo značiti da će mnogobrojni posjetioci jednog od četiri nacionalna parka u Bosni i Hercegovini i jedinog u entitetu FBiH tokom šetnje ovim zaštićenim područjem potencijalno nailaziti na teške mašine koje će saobraćati do eksploatacionog polja, ali možda i “uživati” u zvucima miniranja i bušenja tokom proizvodnog procesa. Ističemo da tokom eksploatacije gipsa dolazi do intenzivnog stvaranja prašine, koje bi, izvjesno je, vjetrom stizale do NP-a Una. U zahtjevu nisu navedene procjene o količini emisija prašine, poručuju iz organizacije ACT.

Sljedeći koraci

Sa planiranom godišnjom proizvodnjom od 208.000 tona gipsa, planirana je potrošnja goriva od 391.479 litara, ulja 6.656 kilograma, diferencijalnog ulja 1.664 kilograma i potrošnja ostalih maziva od 666 kilograma. Zbog toga se traži odgovor na pitanje koliki će to imati uticaj na obližnji potok Lončić i sliv Une u cjelini, u kojem je utvrđeno prisustvo čak 1.900 biljnih i životinjskih vrsta.

Primjedbe, sugestije i mišljenja u vezi s realizacijom ovog projekta i navodima u zahtjevu zainteresovana javnost može dostaviti na adresu federalnog Ministarstva okoliša i turizma, naglašavaju aktivisti. Direktor podružnice Etexa sa sjedištem u Bihaću Esad Mahmutović kazao nam je da su njihovi sljedeći koraci pribavljanje urbanističke dozvole i eksploatacionih prava, koja su u nadležnosti USK-a.